Finance / Crypto Jargonlarını Öğren
Finans ve kripto para jargonu
Kullanım Sıklığı
●●●●● Çok Sık Kullanılanlar - Bunları mutlaka bilin!
Bakiye
Bir hesapta bulunan para miktarı, kalan tutar
Hesabında ne kadar paran kaldığı - genellikle umduğundan az olan rakam
ETH
KISALTMAEthereum ağının yerel kripto para birimi
Ethereum blockchain'inin para birimi, Bitcoin'den sonra en popüler kripto paralardan biri
BTC
KISALTMABitcoin kripto para biriminin resmi ticker sembolü ve kısaltması
Bitcoin'in kısaltması, kripto dünyasında para demek. 'BTC aldım' deyince Bitcoin satın aldım demek
●●●●○ Sık Kullanılanlar - Günlük işlerde karşılaşırsınız
Çöküş
Yıkılma, çöküntü, ani düşüş
Borsa, kripto para veya herhangi bir piyasada yaşanan dramatik fiyat düşüşü. Genellikle panik satışlar sonucu ortaya çıkan büyük kayıplar için kullanılır.
ATL
KISALTMAAll Time Low - Tüm zamanların en düşük seviyesi
Bir varlığın (hisse senedi, kripto para vb.) tarihindeki en düşük fiyat seviyesine ulaşması
CEX
KISALTMACentralized Exchange - Merkezi Kripto Para Borsası
Binance, Coinbase gibi merkezi otoriteye sahip kripto para borsalarını ifade eden terim. DEX'in (decentralized exchange) karşıtı olarak kullanılır
DEX
KISALTMADecentralized Exchange - Merkeziyetsiz Borsa
Kripto para birimlerini merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymadan, akıllı kontratlar aracılığıyla doğrudan kullanıcılar arasında işlem yapmayı sağlayan platform
NFT
KISALTMANon-Fungible Token - Blokzincir teknolojisi kullanılarak oluşturulan, benzersiz ve değiştirilemez dijital varlık sertifikası
Dijital bir resim, video veya içeriğin 'sahibi' olduğunu gösteren kripto dünyasının sertifikası. Gerçekte sadece o içeriğe ait bir link'in sahibi oluyorsun.
KYC
KISALTMAKnow Your Customer - Müşteriyi tanıma ve kimlik doğrulama prosedürü
Fintech şirketlerinin müşterilerinin kimliklerini doğrulamak için yaptırdığı can sıkıcı evrak işlemleri
DCA
KISALTMADollar Cost Averaging - Belirli aralıklarla sabit miktarda yatırım yaparak ortalama maliyeti düşürmeyi hedefleyen yatırım stratejisi
Piyasanın inişli çıkışlı olduğu dönemlerde düzenli aralıklarla alım yaparak zamanlamaya takılmadan ortalama fiyattan girmek
APY
KISALTMAAnnual Percentage Yield - Yıllık yüzde getiri, bileşik faizi de dahil eden yıllık getiri oranı
Paranın bir yılda ne kadar büyüyeceğini gösteren oran, özellikle DeFi ve staking'de çok kullanılır
APR
KISALTMAAnnual Percentage Rate - Yıllık Faiz Oranı
Kredi kartı, kredi veya finansal ürünlerde yıllık bazda ödenecek faiz oranı. Finans dünyasında sürekli karşılaştığınız o rakam.
BULL
Finansal piyasalarda sürekli yükseliş gösteren, iyimser bir piyasa durumu
Her şey yükselirken 'alın alın, zengin olun' modundaki piyasa. Herkesin kendini Gordon Gekko sandığı dönem.
BEAR
Finansal piyasalarda düşüş eğilimi gösteren piyasa durumu
Piyasaların düştüğü, herkesin karamsar olduğu dönem. Ayı gibi pençesini yukarıdan aşağı indirdiği için bu isim
DeFi
KISALTMADecentralized Finance - Merkeziyetsiz Finans
Geleneksel bankaların ve finansal kurumların olmadığı, blockchain tabanlı finansal hizmetler ekosistemi
DAO
KISALTMADecentralized Autonomous Organization - Blockchain teknolojisi kullanılarak oluşturulan, merkezi bir otoriteye bağlı olmadan akıllı kontratlarla yönetilen özerk organizasyon
Kripto dünyasının 'hiç kimse patron değil ama hepimiz karar veriyoruz' hayali. Genelde token sahipleri oy kullanarak yönetim kararları alır, ama pratikte büyük balina yatırımcılar kontrolü elinde tutar.
STABLE
KISALTMAStablecoin - değeri sabit tutulmaya çalışılan kripto para birimi
Dolar, euro gibi bir değere sabitlenmiş kripto para. Volatiliteden kaçmak için kullanılır, 'güvenli liman' kripto parası
GAS
Ethereum ağında işlem yapabilmek için ödenmesi gereken ücret birimi
Ethereum'da her işlem için ödediğin para - ne kadar yoğunluk varsa o kadar pahalı
ICO
KISALTMAInitial Coin Offering - Kripto para projelerinin token satarak fon toplama yöntemi
Yeni kripto para projelerinin kendi tokenlarını satarak yatırımcılardan para topladığı süreç, bir nevi kripto dünyasının halka arzı
SEC
KISALTMASecurities and Exchange Commission - ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu
Kripto ve finans dünyasında regülasyon korkusu yaratan büyük abi, aynı zamanda gaming'de 'saniye' demek
GM
KISALTMAGood Morning kısaltması
Sabah selamlaşmak için kullanılan kısaltma, özellikle kripto/NFT Discord sunucularında ve Twitter'da topluluk ruhu göstergesi
Rotation Olmak
Bir sektörden diğerine yatırım kayması
Elindeki coin düştüğü anda başka coinin pump olmasına şahit olup sürekli wrong timing yapmak
Number Go Up
Fiyatların yükselme trendi
Crypto'nun tüm felsefesi ve amacı, sadece yeşil çizgiler görmek ve zengin olmak
Airdrop Avlamak
Ücretsiz token dağıtımlarını takip etmek
Günde 50 farklı forma bilgi girip 5 dolar kazanmaya çalışmak
Yield Farming
Kripto varlıkları stake ederek getiri elde etmek
İlginç isimli projelere para yatırıp 'çiftçilik' oyunu oynamak
Pump Beklemek
Bir varlığın değer artışını beklemek
Sabahtan akşama grafik izleyip mucizevi yükseliş hayali kurmak
Candle Okumak
Kripto para grafiklerindeki mum çubuklarını analiz etmek
Rastgele çizgiler çizerek kendini büyücü sanmak ve sonrasında 'ben biliyordum' demek
DCA Çekmek
Dollar Cost Averaging stratejisi uygulamak
Her düştüğünde 'şimdi alım zamanı' deyip bütçeyi etkisiz hale getirmek
Weak Hands
Kısa vadeli düşüşlerde panikleme eğilimi olan yatırımcı
Fiyat biraz düşünce hemen satan, sonra pişman olan ve sürekli timing'i yanlış yapan kişi
Altcoin Season
Altcoinlerin Bitcoin'e karşı değer kazandığı dönem
Herkesin 'şimdi altcoinlerin zamanı' dediği ama sadece shitcoinlerin pump yaptığı dönem
Leverage Patlatmak
Kaldıraçlı pozisyonda liquidation'a girmek
50x kaldıraçla işlem açıp 5 dakikada tüm parayı kaybetmek, sonra 'piyasa manipüle' demek
Panik Satış
Korku nedeniyle düşük fiyattan acele satış yapmak
Fiyat %5 düşünce 'batıyoruz' diyip diple satmak, sonra 2x yapmak
Cope Etmek
Kayıplarla başa çıkma, durumu kabullenme
Portföyün erimiş ama 'uzun vadeli yatırımcıyım' diyerek kendini avutmak
Degen Play
Çok riskli, araştırmasız yapılan yatırım
Adını bile bilmediğin tokene tüm paranı yatırıp sonra ağlamak
Breakeven Olmak
Yatırım maliyetine eşit seviyeye gelme
Aylar sonra sıfıra gelince bayram edip satmak, sonra token 10x yapmak
Farming Yapmak
DeFi protokollerinde likidite sağlayarak kazanç elde etmek
Risksiz para kazanma sanıp 50 tane protokole para yatırmak, sonra rug yemek
Stacklemek
Bir yatırıma sürekli para eklemek, pozisyonu büyütmek
Sürekli kaybettiği tokene daha çok para dökmek ve 'ortalama düşürüyorum' diye kendini kandırmak
Floor Price
Taban Fiyat
Bir NFT koleksiyonundaki en ucuz (taban) NFT'nin satış fiyatı. Genellikle koleksiyonun genel değerinin bir göstergesi olarak kabul edilir.
Gas Fee
Gaz Ücreti
Kripto para ağlarında (özellikle Ethereum gibi) bir işlemi gerçekleştirmek için ödenen işlem ücreti. Ağ yoğunluğuna göre değişir ve madencilere/doğrulayıcılara ödenir.
Liquidasyon
Tasfiye, Likidasyon
Özellikle kaldıraçlı işlemlerde, teminat (marjin) seviyesinin belirli bir eşiğin altına düşmesiyle, aracı kurumun (borsanın) kullanıcının açık pozisyonlarını otomatik olarak kapatması durumu. Genellikle büyük zararlarla sonuçlanır.
Whale
Balina
Piyasayı manipüle edebilecek kadar büyük miktarda kripto para veya diğer finansal varlığa sahip olan kişi veya kurum.
Shill
Pazarlamak, gazlamak, aşırı tanıtım yapmak
Genellikle çıkar karşılığında veya kişisel yatırımını pompalamak amacıyla bir kripto projesini, coini veya NFT'yi abartılı ve agresif bir şekilde tanıtma eylemi.
Wen Lambo?
When Lamborghini? (Lamborghini ne zaman?)
Kripto varlıklarının fiyatının o kadar yükseleceği ve kişilerin zengin olup lüks arabalar (özellikle Lamborghini) alabileceği hayalini ifade eden alaycı/esprili bir soru.
WAGMI
KISALTMAWe Are Gonna Make It (Başaracağız)
Kripto veya belirli bir projenin başarılı olacağına dair iyimser bir inancı, umudu ve topluluk ruhunu ifade eden kısaltma.
NGMI
KISALTMANot Gonna Make It (Başaramayacağız)
Bir projenin, yatırımın veya kişinin başarısız olacağına dair olumsuz bir tahmini veya eleştiriyi ifade eden kısaltma.
DYOR
KISALTMADo Your Own Research (Kendi Araştırmanı Yap)
Yatırım yapmadan önce başkalarının tavsiyelerine güvenmek yerine, kişisel ve detaylı bir araştırma yapmanın önemi vurgulanır.
NFA
KISALTMANot Financial Advice (Finansal Tavsiye Değil)
Yatırım konusunda paylaşılan bir bilginin veya yorumun, profesyonel bir finansal danışmanlık hizmeti olmadığı, sadece kişisel bir görüş olduğu uyarısı.
Paper Hands
Kağıt Eller
Piyasada yaşanan en ufak düşüşte veya korku anında panikleyerek varlıklarını satan, sabırsız ve iradesiz yatırımcı.
ATH
KISALTMAAll-Time High (Tüm Zamanların En Yükseği)
Bir finansal varlığın fiyatının veya değerinin tarihsel olarak ulaştığı en yüksek seviye.
Rekt
Wrecked (Mahvolmuş, batık)
Genellikle kaldıraçlı işlemlerde tüm parasını kaybetme, likidite olma veya ciddi finansal zarara uğrama durumu.
Diamond Hands
Elmas Eller
Piyasa düşüşlerine veya volatiliteye rağmen varlıklarını satmayıp uzun vadede tutmaya devam eden, iradeli yatırımcı.
FUD
KISALTMAFear, Uncertainty, Doubt (Korku, Belirsizlik, Şüphe)
Piyasada veya belirli bir varlık hakkında yayılan olumsuz ve genellikle asılsız haberler, söylentilerle yatırımcıları korkutarak satışa teşvik etme taktiği.
HODL
Hold yazım hatası
Ne olursa olsun satma, panik yapma
To The Moon
Aya kadar (literal)
Fiyat çok yükselecek (umudu)
●●●○○ Orta Sıklıkta - Düzenli olarak duyarsınız
Çiftlik
Tarımsal üretim yapılan arazi ve tesisler
Bitcoin ve diğer kripto paraları madenciliği için kurulmuş, yüzlerce hatta binlerce mining rig'inin (madencilik cihazı) çalıştığı büyük tesisler. Tıpkı tarım çiftlikleri gibi 'üretim' yaptıkları için bu isim verilmiş.
Hazine
Devletin para ve değerli eşyalarını sakladığı yer, kamu maliyesi
Kripto dünyasında büyük miktarda değerli coin/token biriktiren kişi veya cüzdan, genelde hodl yapan biri için kullanılır
Crypto Twitter University
Sosyal medyadan öğrenme
Finans eğitimini crypto Twitter'dan alan, 'BA/MA derecelerine gerek yok, blockchain her şeyi değiştirecek' diyen ama hala market cap hesaplayamayan nesil.
Regulation Paranoia
Düzenleme endişesi
Hükümet 'Bitcoin' kelimesini geçirdiğinde portföyünü panik satma ve sonra 'sadece suggestion'mış' öğrenince pişman olma döngüsü.
Exit Strategy Amnesia
Çıkış stratejisini unutma
Bull run'da 'şurada satacağım' planı yapıp, fiyat o noktaya gelince 'biraz daha bekleyeyim' deyip bear market'e girme klasiği.
Yield Avcılığı
Yüksek getiri arama stratejisi
APY'si %10000 olan projeleri bulup, rug pull yemeden önce çıkış yapmaya çalışma oyunu.
Smart Money Stalking
Büyük yatırımcıları takip etmek
Whale'ların cüzdan hareketlerini 7/24 stalklayıp, onların aldığı coin'leri kopyalama takıntısı.
Fundamentals Cope
Temel analiz savunması
Coin -90% düştüğünde 'ama teknoloji çok iyi, fundamentals güçlü' diyerek kendini teselli etme mekanizması.
Influencer FOMO
Etkileyici tavsiyesi üzerine yatırım
Crypto YouTuber'ı 'kesin 100x' deyince tüm birikimini yatırıp, sonra o YouTuber'ın sponsored video olduğunu öğrenme hikayesi.
Stress Test Almak
Piyasa riski analizi yapmak
Piyasa çöktüğünde kalp krizi geçirmemek için dayanıklılık testi. Çoğu kişi başarısız olur.
Bear Market Depresyonu
Düşüş trendinde yaşanan psikolojik durum
Portfolio'nuzun -80% olduğu dönemde yaşanan egzistansiyel kriz. Tedavisi sadece yeni bir bull run.
Cüzdan Terapi
Finansal portföyü gözden geçirme süreci
Kötü yatırımların neden olduğu psikolojik travmayı atlatma süreci. Genelde -90% loss'lardan sonra yapılır.
Chart Astroloji
Teknik analiz yapma
Çizgiler çizerek gelecekteki fiyat hareketlerini tahmin etmeye çalışma sanatı. Astroloji kadar bilimsel.
Varlık Şizofrenisi
Portföy çeşitlendirmesi
Aynı anda 50 farklı shitcoin'e yatırım yapıp hepsinin moon yapacağına inanma hastalığı.
Crypto Twitter Syndrome
Kripto Twitter bağımlılığı
Günde 18 saat crypto influencer'larının tahmini yanlış analizlerini okuyup trade kararlarını şarlatan'lara bırakma hastalığı
Exit Liquidity
Çıkış likiditesi
Büyük yatırımcıların çıkış yapabilmesi için gereken fresh money, yani sen ve senin gibi naive yatırımcılar
God Candle
Çok büyük hacimli yeşil mum
Short pozisyon alıp rahatça uyuduktan sonra uyandığında seni liquidation'a götüren dev yeşil çubuk
Maximum Pain
En çok zararın olduğu fiyat seviyesi
Piyasanın senin pozisyonunu özel olarak target aldığı ve maksimum acı çektirecek şekilde hareket etmesi
Cope Maksing
Kayıpları rationalize etme
%80 loss yedikten sonra 'uzun vadeli yatırım', 'teknolojiye inanıyorum' diyerek kendini avutmak
Dip Buying Champion
Düşüşlerde alım yapan yatırımcı
Her %10 düşüşte 'dip' diye alım yapan ama coin %90 düştüğünde parasız kalan kişi
NFT Graveyard
Değer kaybetmiş NFT koleksiyonları
5000 dolar verdiğin maymun jpeg'inin şu an 5 dolara bile alıcı bulamadığı dijital mezarlık
Ponzi Vibes
Şüpheli yatırım planı
Bir projenin tamamen dolandırıcılık kokusu vermesi ama yine de FOMO'dan dolayı yatırım yapmak
Shitcoin Roulette
Düşük değerli kripto paralara yatırım yapmak
Portfolio'nun %90'ını isimleri bile telaffuz edilemeyen coinlere yatırıp 'early investor' rolü yapmak
Whale Watch
Büyük yatırımcıların hareketlerini takip etmek
Milyarder'lerin wallet hareketlerini stalklayıp onların yaptığını birebir kopyalamaya çalışmak
Coinbase'lemek
Coinbase borsasında işlem yapmak
En pahalı yoldan crypto alıp satmak, fee'lerle soyulurken 'güvenli borsa' avuntusuyla kendini kandırmak
FIAT Maxi
Geleneksel paraları tercih eden kişi
Kripto dünyasında dinozor muamelesi gören normal insan
Stablecoin Parkmak
Varlıkları stabil kripto paralara çevirmek
Market korkusundan USDT'ye kaçıp timing'i kaçırmak
Web3 Native
Merkeziyetsiz internet teknolojilerine hakim kişi
Metamask kullanmayı öğrenip kendini teknoloji gurusu sanan kişi
Hopium Overdose
Aşırı iyimser beklentiler içinde olmak
Dogecoin'in 100 dolar olacağına gerçekten inanmış olmak
Exit Strategy Yok
Çıkış planı olmadan yatırım yapmak
Alım yapmışsın ama satmayı unutmuşsun, şimdi bags holding
Fundamental Cop
Projenin teknik detaylarını incelemek
Whitepaper'ın ilk paragrafını okuyup uzman kesilmek
Liquidasyon Yemek
Leverajlı pozisyonun kapanmaya zorlanması
Mathematically impossible olan işlemi yapmış olduğunu fark etmek
Copium Almak
Kayıplara rağmen kendini avutmaya devam etmek
Portfolio %80 ekside olmasına rağmen 'uzun vadeli yatırım' demek
Shortlamak
Vadeli işlemlerde açığa satış yapmak
Kendi paranızla kumar oynayıp 'strateji' diye pazarlamak
Crabbing
Fiyatın uzun süre yatay hareket etmesi
Piyasanın sıkıcı bir şekilde aynı yerde takılıp durması, kimsenin para kazanamadığı dönem
Moonbag Tutmak
Çok büyük kazanç beklentisiyle küçük pozisyon tutmak
Tokende %1000 kazanç yapmış ama 'aya gider' diye satmamak, sonra sıfıra inmek
Alpha Avlamak
Piyasada bilinen bilgilerden daha iyi içgörüler arama
Twitter'da influencer takip edip 'erken fırsat' sanmak, zaten herkesin bildiği şeyleri öğrenmek
Flippening
Bir kripto paranın piyasa değerinde başka bir kripto parayı geçmesi
ETH'in BTC'yi geçeceğine inanan hayalperestlerin kullandığı terim
Stablecoin Maxi
Sadece stabil kripto paralara yatırım yapan kişi
Kripto dünyasında risk almayıp neden burada olduğu bilinmeyen, bankadan farkı olmayan kişi
Exit Pump
Büyük yatırımcıların çıkış yapmadan önce fiyatı yükseltme stratejisi
Balina kardeşlerin seni kandırıp paran varken çıkması, sen de tepeyi alman
Mintlemek
Basmak, Üretmek, Darphane İşlemi Yapmak
Blokzincir üzerinde yeni bir NFT (Non-Fungible Token) oluşturma veya var olan bir token'dan yeni bir adet basma işlemi.
Rug Pull
Halının Çekilmesi (Mecazi)
Genellikle yeni ve az bilinen bir kripto projesinin geliştiricilerinin, yatırımcılardan para topladıktan sonra aniden projeyi terk edip tüm fonları alarak ortadan kaybolmasıyla gerçekleşen bir dolandırıcılık türü.
Ape In
Maymun gibi dalmak / Tam gaz girmek
Bir projeye veya varlığa, genellikle detaylı araştırma yapmadan, yüksek risk alarak ve tüm birikimiyle (veya önemli bir kısmıyla) yatırım yapma kararı. Genellikle yüksek getirili ama riskli projeler için kullanılır.
Bagholder
Çanta Sahibi (Mecazi)
Değeri ciddi şekilde düşmüş, kurtulma umudu düşük bir varlığı (genellikle coin/token) elinde tutmak zorunda kalan yatırımcı. Genellikle yüksek fiyattan alım yapıp düşüşle birlikte elinde kalan kişilere denir.
●●○○○ Ara Sıra Kullanılanlar - Bazen karşılaşırsınız
DeFi Degeneration
Merkeziyetsiz finans bağımlılığı
Liquidity pool'lara yatırım yapmak için kredi çekip, impermanent loss'tan anlamadığını staking rewards alınca öğrenme macerası.
Metaverse Maximalism
Metaverse odaklı yatırım stratejisi
Sanal dünyada arsa almak için gerçek dünyada evsiz kalma riski. 'Future is virtual' dedikleri halde hala fiziksel evde yaşıyorlar.
Fiat Detoks
Geleneksel para birimlerinden uzaklaşma
Tüm parayı crypto'ya yatırıp, market çöktüğünde makarna parasının bile kalmadığını fark etme süreci.
Cold Storage Anxiety
Soğuk cüzdan endişesi
Hardware wallet'ının çalışıp çalışmadığını test etmek için günde 47 kez private key'ini kontrol etme takıntısı
Bear Market Psycho
Düşüş trendinde aşırı stresli yatırımcı
Her kırmızı mum gördüğünde panik atak geçiren kişi